Stacja metra „Centrum” [dawniej Dworzec Wiedeński]

Stacja metra „Centrum” [dawniej Dworzec Wiedeński]

W północno-zachodnim narożniku skrzyżowania Marszałkowskiej z Alejami Jerozolimskimi znajduje się znany placyk z głównym wejściem do stacji metra „Centrum”.

Mniej więcej w tym miejscu i obok niego (w kierunku zachodnim) zlokalizowany był pierwszy warszawski dworzec kolejowy – Dworzec Wiedeński.

 

Nie zajmował on tylko narożnika przy dzisiejszym Rondzie Dmowskiego, ale ciągnął się on wzdłuż Alej Jerozolimskich od Marszałkowskiej w kierunku zachodnim. Poniżej na starym zdjęciu lepiej to widać:

 

 

 

 

Dworzec powstał w latach 1844-1845. Zaprojektował go znany architekt warszawski Henryk Marconi, który na krótko przed budową dworca postawił po drugiej stronie Alej Jerozolimskich swoją willę.

Kilkanaście lub kilkadziesiąt lat od wybudowania dworca to czas, w którym w Warszawie przesunęło się centrum miasta. Od tego momentu to już nie rejon Placu Zamkowego był sercem miasta, ale rolę tę przejął rejon Dworca Wiedeńskiego. Wtedy też zaczęła rozkwitać ulica Marszałkowska. Dla dzisiejszych warszawiaków taka lokalizacja ścisłego centrum miasta nie jest zaskoczeniem, gdyż do dzisiaj skrzyżowanie Marszałkowskiej i Jerozolimskich uznawane jest za ścisłe centrum miasta. Jednak fakt, że tym centrum był wcześniej obszar przy Zamku Królewskim, może być dla wielu zaskakujący.

Pociągi z zachodu kończyły swój bieg na torach Dworca Wiedeńskiego. W miarę rozwoju kolei na ziemiach polskich zaczęły powstawać w Warszawie kolejne dworce, jednak nie wszystkie były ze sobą połączone torami kolejowymi. I tak, chcąc jechać z Wiednia do Petersburga, trzeba było dojechać do Warszawy, wysiąść na Dworcu Wiedeńskim, przejechać bryczką (a kilkanaście lat później tramwajem konnym) przez most na drugą stronę Wisły do Dworca Petersburskiego (ul. Wileńska). Co więcej to właśnie Wisła była granicą, na której kończyły się tory z zachodnim rozstawem szyn (Dworzec Wiedeński) i zaczynały tory z szerszym wschodnim rozstawem (np. Dworzec Petersburski).

Poniżej zdjęcia i historia Dworca Wiedeńskiego.

fotopolska.eu

Lata 1900-1902 , Plac przed Dworcem Wiedeńskim, pocz. XX wieku- dorożki oczekują na klientów.

warszawa 1939

boretti-saga:

Przewodnik po Warszawie (do 1944 roku)

eela1

wikia

wikipedia

 

Dworzec dotrwał do późnych lat 30. XX wieku kiedy to jego zachodnie skrzydło zostało rozebrane. W Warszawie budowano wtedy linię średnicową (połączenie kolejowe z prawym brzegiem Wisły, częściowo w tunelu pod miastem, który istnieje do dziś) oraz Dworzec Główny – wielki i nowoczesny gmach, którego nie udało się dokończyć, bo nastał 1 września 1939. Kolejne zniszczenia Dworca Wiedeńskiego przyniosło wrześniowe oblężenie Warszawy. Pozostałe po tym ruiny przetrwały jeszcze kilka lat (można je zobaczyć na kolorowych fotografiach magazynu LIFE) aż zostały rozebrane podobno jeszcze przed powstaniem.

Budowa kolejowej linii średnicowej w Warszawie – budowa w pobliżu skrzyżowania Alej Jerozolimskich i ul. Marszałkowskiej. Widoczna wieża zegarowa Dworca Głównego (dawniej Dworca Warszawsko-Wiedeńskiego) oraz część elewacji Kamienicy Lothego.

– budowa linii średnicowej

LIFE: Warszawa

naszastolica – rok 1947 jeszcze przed budową Pałacu Kultury i Nauki im. Józefa Stalina. W miejscu dworca widać parking autobusów.

 

 

 

 

Kształt budynku Dworca Wiedeńskiego miał przypominać dwa zestawione ze sobą tyłem parowozy. Charakterystyczne dwie wieżyczki dworca to kominy tych parowozów.

Jeżeli dzisiaj spojrzymy na lokalizację stacji metra „Centrum” to wydaje nam się, że dokładnie w tym samym miejscu zlokalizowana była wschodnia wieżyczka Dworca Wiedeńskiego. Otóż nie. Marszałkowska została poszerzona po wojnie. Tak naprawdę wieżyczka wschodnia stała w tym miejscu, w którym dzisiaj jest przystanek tramwajowy między dwiema jezdniami Marszałkowskiej.

  1. Jacek pisze:

    Zdjęcia z tygodnika LIFE pochodzą z okresu 1940-1941.
    W 1947 ta okolica wyglądała mniej więcej tak
    http://fotopolska.eu/820178,foto.html?o=b6331&p=5
    Pozdrawiam

  2. Jacek pisze:

    Sprawdziłem – zdjęcia z października 1939
    Jeszcze jedno źródło
    http://www.warszawa1939.pl/index_arch_main.php?r1=wiedenski&r3=0

line
footer